CHODŹ I ZOBACZ DZISIEJSZE ŻYCIE CYSTERSÓW

Kogo prócz Ciebie mam w niebie?
Gdy jestem z Tobą nie cieszy mnie ziemia.
Niszczeje moje ciało i serce,
Bóg jest opoką mego serca i moim działem na wieki.
Psalm 72

WPROWADZENIE – HISTORIA CYSTERSÓW

Opactwo Najświętszej Maryi Panny z Betlejem jest częścią niemal tysiącletniej historii Zakonu Cystersów, założonego we francuskim C’teaux w Burgundii w roku 1098. Dokument przedstawiający konstytucje Zakonu znany jest jako “Karta Miłośći” (Carta Caritatis). Inspirowani Regulą św. Benedykta Cystersi mieli wieść odosobnione życie oddane modlitwie wspólnotowej i kontemplacyjnej oraz pracy ręcznej, której przyznano ważny status. W 1112 r. św. Bernard przybył jako nowicjusz do C’teaux, a po czterech latach założył fundacje w Clairvaux. To jego wpływ sprawił, że zakon rozrósł się szybko w ciągu kolejnych stuleci. Jego wybitna osobowość i wzniosłe pisma mistyczne sprawiły, że stal sie jednym z najbardziej wpływowych duchownych w Europie. Za sprawą przyjaźni św. Bernarda ze św. Malachiaszem, arcybiskupem Armagh, Cystersi przybyli do Mellifont w hrabstwie Louth za życia pierwszego pokolenia zakonników (1142). Do czasów Reformacji, kiedy to Cystersi zostali rozwiązani, w Irlandii zalożono czterdzieści fundacji.

La Trappe – L’Abbaye de Melleray – Mount Melleray

Ważna część historii Cystersów w Irlandii związana jest z XVII-wieczną reformą zakonu podjetą w La Trappe we Francji. Jej celem było przeciwdziałanie szerzącym się odstępstwom, przez powrót do dosłownej interpretacji Reguły. Po rewolucji francuskiej z 1789, która niemal doszczętnie zniszczyła stary nurt Cystersów, mnisi z La Trappe jako pierwsi powrócili do Francji. Za La Trappe podążyły wkrótce inne klasztory, dając początek Zakonowi Cystersów Reformowanych lub Ściślejszej Obserwancji, znanemu jako Trapisci (skrót O.C.S.O.).

W 1832 irlandzcy mnisi Ściślejszej Obserwacji zostali zmuszeni do opuszczenia opactwa Melleray koło Nantes we Francji. Dzięki szczodrobliwości pewnego protestanckiego właściciela ziemskiego otrzymali teren, na którym założyli klasztor, dzisiejsze opactwo Mount Melleray koło Cappoquin w hrabstwie Waterford. Z niego powśtały inne wspólnoty, w tym w 1948 Opactwo Najświętszej Maryi Panny z Betlejem, które wciąż utrzymuje szczególną więź ze swoim opactwem zalożycielskim, zgodnie z tradycją cysterską i konstytucjami Zakonu. Chociaż każdy klasztor reguluje swoje sprawy zgodnie z zarządzeniami Kapituły Generalnej, na której jest reprezentowany, Opactwo Najświętszej Maryi Panny z Betlejem jest wizytowane co dwa lata przez swoje opactwo założycielskie, w tym przypadku Mount Melleray. Losy obu klasztoroow złączyły względy praktyczne oraz wydarzenia historyczne i kościelne.

h3. Mount Melleray – Portglenone House – Opactwo NMP z Betlejem

Obfitość powołań w opactwie Mount Melleray i zbliżająca się sprzedaż Portglenone House w hrabstwie Antrim, wskazywały na sposobność ponownego osiedlenia się Cystersów na północy kraju, gdzie przed reformacją posiadali cztery klasztory w hrabstwie Down (Comber, Inch, Newry i Grey Abbey) i jeden w Macosquin w hrabstwie Derry. W drodze głosowania, zakonnicy z Mount Melleray zdecydowali się na fundacje nowego klasztoru. Uzyskano zezwolenia od władz kościelnych (biskupów hrabstw Down i Connor) i państwowych (rząd Irlandii Północnej), a następnie zakupiono posiadłość. 1 wrzesnia 1948 opat Mount Melleray i dwaj inni zakonnicy objeli w posiadanie Portglenone House, obecnie dom gościnny opactwa. Wkrótce przybyli następni zakonnicy tworząc nowa wspólnote pod przewodnictwem opata.

Nowo nabyta elegancka i rozlegla posiadlość liczaca 300 akrów ziemi przylegającej od poolnocy do miejscowości Portglenone i od zachodu do rzeki Bann, była niegdyś siedzibą rodziny Alexander. Wcześniej, za rzadów Elżbiety I stał tu zamek sir Francisa Stafforda, gubernatora Ulsteru. W roku 1810 zamek zburzono i zbudowano obecny dom, własność protestanckiego biskupa dr Alexandra. Wiadomo, że częstym gościem bywał tu sir Roger Casement. Podczas II wojny światowej dom zajmowany był przez amerykańskich oficerów, którzy jak się wydaje używali go jako centrum wystepów dla wojska.

Nowy kosciól i klasztor

Okazałość i przepych domu stały w sprzecznosci ze skromnym, rutynowym i pokutnym charakterem życia zakonnego. Dekoracje, wysokie gzymsy i duże pokoje okazały się z czasem także niepraktyczne dla powiekszającej się wspólnoty. Dodano inne tymczasowe budynki. 7 lipca 1951 dom został podniesiony do godnośći opactwa. Kilka mięsięcy później, 8 września, Dom Oliver Farrell został wybrany na pierwszego opata. Dokonano dalszych modernizacji farmy i budynków. Po jego rezygnacji z powodu złego stanu zdrowia w 1958, kolejnym opatem zostal Dom Aengus Dunphy. Wkrótce potem uzyskał od Kapituly Generalnej zakonu pozwolenie na budowe nowego kościoła i klasztoru. W tym celu skorzystano z usług architekta Padraig’a O’Muireadhaigh’a. Kamień węgielny został położony i pobłogosławiony 19 sierpnia 1962, a prace na budowie rozpoczeły się w październiku tego roku. Przedsiębiorcy budowlani zbudowali konstrukcje nowego opactwa, która wykończyli członkowie wspólnoty i miejscowi rzemieślnicy. W celu utrzymania ciągłości z historią zakonu, w kościele i klasztorze zostały wmurowane kamienie z kilku irlandzkich klasztorów cysterskich sprzed reformacji.